Doolaege, Verbist & De Meyere
MASSALE CONTROLES : voorwaarden behoud bij vrijstelling schenkbelasting / verlaagd tarief erfbelasting familiale vennootschappen (VCF)
24-01-2020

 

De Vlaamse Codex Fiscaliteit (afgekort VCF) voorziet in een vrijstelling van schenkbelasting (0%) en een verminderd tarief erfbelasting (3% of 7%) bij familiale vennootschappen -of ondernemingen.

 

De vrijstelling (bij schenking) of het verlaagd tarief (bij overlijden) is gekoppeld aan voorwaarden.

 

Kort samengevat moet het gaan om :

 

  1. een vennootschap waarvan de aandelen in handen zijn van de schenker en zijn familie (ten minste 50% van de stemrechten, dan wel 30% indien hij samen met een andere aandeelhouder over 70% of samen met twee andere aandeelhouders over 90% van de stemrechten beschikt)
  2. de vennootschap moet de uitoefening van een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit, of van een vrij beroep tot doel hebben en uitoefenen;
  3. de vennootschap moet ook een reële economische activiteit hebben (twee parameters).

 

Er geldt nog een speciaal regime voor holdings.

 

Hierop wordt niet verder ingegaan, maar weet dat een voorafgaand attest kan aangevraagd worden bij de Vlaamse Belastingdienst. Bij de aanvraag moeten een aantal stukken gevoegd worden. Let op, de vrijstelling/verlaagd tarief moet dan wel (opnieuw) gevraagd worden in de authentieke schenkingsakte/aangifte van nalatenschap! Indien het attest kort voor de schenking/overlijden werd bekomen en de feiten ongewijzigd zijn, mag worden aangenomen dat de vrijstelling zal worden toegepast. De beoordeling gebeurt op het ogenblik van de schenking / datum van overlijden.

 

Wat vaak wordt vergeten, is dat er ook voorwaarden te vervullen zijn na de schenking/het overlijden (“voorwaarden behoud”). Om blijvend te kunnen genieten van de vrijstelling/verminderd tarief moeten gedurende een periode van 3 jaar na de schenking/het overlijden een aantal voorwaarden vervuld blijven :

  • de vennootschap blijft een reële economische activiteit hebben;
  • deze activiteit wordt gedurende deze periode zonder onderbreking voortgezet;
  • voor elk van de drie jaar wordt een jaarrekening opgemaakt en neergelegd;
  • de zetel van werkelijke leiding van de familiale vennootschap wordt niet verplaatst buiten de EER;
  • het kapitaal mag niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen althans voor de kapitaalvennootschappen (NV, SE en SCE) - voor de vennootschappen zonder kapitaal (BV, CV,…) mag het eigen vermogen niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen tot onder het bedrag van de tot op de datum van de authentieke akte van schenking / datum overlijden verrichte inbrengen zoals dat blijkt uit de jaarrekening.

 

controle

 

De Vlaamse Belastingdienst zal na verloop van 3 jaar controleren of aan de voorwaarden behoud wel degelijk was voldaan. Als de begiftigde/de erfgenaam zelf vaststelt dat niet langer voldaan is aan de voorwaarden, dan kan hij of zij dit spontaan melden aan de Vlaamse administratie. Wanneer aan één van de voorwaarden niet is voldaan, vervalt de vrijstelling/vermindering en worden de normale tarieven toegepast (pro rata in het geval het kapitaal/eigen vermogen niet wordt behouden). De controle gebeurt a.d.h.v. een gestandaardiseerd formulier met een aantal vragen.

 

In geval van overmacht gedurende de periode van 3 jaar (bijvoorbeeld in het kader van een faillissement) aanvaardt de Vlaamse administratie in bepaalde gevallen dat de vrijstelling/ vermindering toch niet verloren gaat. Overmacht is een onvoorziene en onvermijdbare gebeurtenis die onafhankelijk is van de wil van de schuldenaar en die een onoverkomelijk beletsel uitmaakt voor de nakoming van de verbintenis. Uit de rechtspraak van o.a. het Grondwettelijk Hof en het Hof van Cassatie blijkt immers dat overmacht kan worden ingeroepen, zelfs als dat niet uitdrukkelijk wordt voorzien in de betrokken regelgeving.

 


 

Wanneer ben ik veilig? De termijn waarin de controle moet gebeuren, is niet vermeld. Logischerwijze moet dit gebeuren binnen de aanslagtermijnen van de schenk- en erfbelasting.

 

Dit is in principe vijf jaar vanaf de dag van de registratie van de akte inzake schenkbelasting of vanaf de dag waarop de aangiftetermijn start inzake erfbelasting. De rechten die verschuldigd zijn wegens het niet-naleven van voorwaarden voor het behoud van vrijstellingen, kunnen worden geheven gedurende vijf jaar vanaf de dag waarop de vordering voor het Vlaamse Gewest is ontstaan. Maximaal bedraagt de aanslagtermijn dan ook acht jaar vanaf de dag van de registratie/het overlijden. Voor overlijdens / schenkingen van vóór 1/1/2015 moet specifiek de verjaringstermijn nagekeken worden.